อิมครานิบ (Imcranib) ยามุ่งเป้าแบบเม็ดของเจ้าฟ้าหญิงจุฬาภรณ์

 💊💊 #Imcranib (#อิมครานิบ)
💊💊 = อิมมาทินิบ (Imatinib) นี่ชื่อสามัญทางยา
💊💊 = ยามุ่งเป้าที่หลุดสิทธิบัตรแล้ว

 

ยา Imatinib (ชื่อการค้า Glivec) เป็นยามุ่งเป้าชนิดเม็ดที่ถูกผลิตขึ้นตั้งแต่ปี 2001 และเป็นยาที่ปฏิวัติการรักษามะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเรื้อรังแบบ Myeloid (CML) อย่างสิ้นเชิง ปัจจุบันยาตัวนี้ได้หมดสิทธิบัตรแล้ว ทำให้มีการผลิตยาชื่อสามัญ (Generic drug) หรือยาเลียนแบบออกมาได้ในราคาที่เข้าถึงได้มากขึ้น แน่นอนว่ายาที่ผลิตเลียนแบบต้องมีการศึกษาหลายๆอย่างเพื่อให้แน่ใจว่ามีประสิทธิภาพเทียบเท่ายาต้นฉบับ (การศึกษาชีวสมมูล หรือ Bioequivalence Study) ซึ่ง #อิมครานิบ เป็นข่าวดีสำหรับผู้ป่วยชาวไทยอย่างที่สุดเลย
========================
🟠Imatinib รักษาโรคอะไรได้บ้าง และมี "เป้า" อย่างไร?

Imatinib เป็นยาในกลุ่ม TKI แต่ไม่ได้หมายความว่าจะใช้ได้กับมะเร็งทุกชนิดที่มี Tyrosine Kinase ผิดปกติ เพราะยาตัวนี้จะออกฤทธิ์จำเพาะเจาะจงกับ Tyrosine Kinase บางตัวเท่านั้น เช่น:

1️⃣มะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรังแบบ Myeloid (CML) และมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิด Ph+ ALL:
✅เป้าหมาย: โปรตีนลูกผสม BCR-ABL ซึ่งเกิดจากการที่โครโมโซม 9 และ 22 สลับตำแหน่งกัน (Ph หรือ Philadelphia Chromosome) โปรตีน BCR-ABL นี้มีฤทธิ์เป็น Tyrosine Kinase ที่ทำงานผิดปกติ ทำให้เซลล์เม็ดเลือดขาวแบ่งตัวไม่หยุด
✅การตรวจพบเป้า: ทำได้โดยการตรวจทางพันธุกรรม (Genetic testing) เช่น FISH (Fluorescence In Situ Hybridization) หรือ PCR (Polymerase Chain Reaction) เพื่อหาการกลายพันธุ์ของ BCR-ABL

2️⃣มะเร็ง GIST (Gastrointestinal Stromal Tumor): มะเร็งเนื้อเยื่ออ่อนในทางเดินอาหาร
✅ เป้าหมาย: โปรตีน C-KIT หรือ PDGFRA (Platelet-Derived Growth Factor Receptor Alpha) ที่มีการกลายพันธุ์ผิดปกติ ทำให้เซลล์มะเร็งเติบโตและแบ่งตัวอย่างควบคุมไม่ได้
✅การตรวจพบเป้า: ทำได้โดยการตรวจทางพยาธิวิทยาและโมเลกุล (Immunohistochemistry and Molecular testing) จากชิ้นเนื้อ

3️⃣มะเร็งผิวหนังชนิด Dermatofibrosarcoma Protuberans (DFSP):
✅ เป้าหมาย: โปรตีนลูกผสม COL1A1-PDGFB ซึ่งกระตุ้นการทำงานของ Tyrosine Kinase ทำให้เซลล์มะเร็งแบ่งตัวมากผิดปกติ
✅ การตรวจพบเป้า: ตรวจทางพันธุกรรมจากชิ้นเนื้อ

================
👊🏼 นี่คือเหตุผลว่าทำไมยามุ่งเป้าถึงไม่สามารถใช้ได้กับทุกคนในมะเร็งชนิดเดียวกันได้
👊🏼 ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการตรวจหา "เป้า" ที่จำเพาะเจาะจงก่อนเสมอ เพื่อให้แน่ใจว่ายาจะออกฤทธิ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
=================
🧬🧬เกร็ดน่ารู้🧪🧪
บุคคลสำคัญผู้ที่ค้นพบเอนไซม์ Tyrosine Kinase คือ ศาสตราจารย์ ดร. โทนี่ ฮันเตอร์ (Prof. Tony Hunter) 👏 ผู้พลิกโฉมวงการแพทย์มะเร็ง และในปีนี้ท่านยังได้รับรางวัลอันทรงเกียรติอย่างรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลอีกด้วย👏 ความสำเร็จของท่านเป็นรากฐานสำคัญที่นำไปสู่การพัฒนายามุ่งเป้ามากมายในปัจจุบัน เราจะมาเจาะลึกเรื่องราวของท่านในโพสต์หน้าค่ะ รอติดตามกันได้เลย! 👏👏👏

แอดฟัง Prof บรรยายมา 2 รอบสนุกทุกรอบ รอบสองเป็นกันเองมาก แต่งตัวมาแบบชาวร็อคเลย อิอิ

อ้างอิง
- Buhl Rasmussen, A. S., Andersen, C. L., Weimann, A., Yang, T., Tron, C., Gandemer, V., … Schmiegelow, K. (2024). Therapeutic drug monitoring of imatinib – how far are we in the leukemia setting? Expert Review of Clinical Pharmacology, 17(3), 225–234. https://doi.org/10.1080/17512433.2024.2312256
- https://www.gelbe-liste.de/wirkstoffe/Imatinib_47277

เรียบเรียงโดย
ภญ.ดร.กฤชติยาภรณ์ คงธนะวานิช
นักวิจัยมะเร็งที่เป็นเภสัชกรได้นิดหน่อย

#ยามุ่งเป้า #TargetedTherapy #รักษามะเร็ง #ยาไทย #Imatinib #TyrosineKinase #BCRABL #CKIT #มะเร็งเม็ดเลือดขาว #มะเร็งGIST #มะเร็งผิวหนัง #การตรวจวินิจฉัย #TonyHunter #รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล #NoCancerTH